Mưa Huế

Có  gì  đẹp  bằng  trời  mưa  Huế,
Thành phố nghiêng mình soi đáy sông
Đông  Ba,  Gia  Hội  nhìn  Diệu Đế
Trống gác lầu chuông đứng chạnh lòng.

Xuyên suốt mưa : đường Trần Hưng Đạo
Rẽ   vào   Đại  Nội   ngắm   hồ  sen
Văn Lâu  chìm  lặng  trong  huyền  ảo,
Gió   lạnh    Ngọ  Môn    lấp   lánh   đèn.

Tràng Tiền  mưa phủ trắng  đôi bờ,
Lặng   lẽ   tìm   em   giữa   Cố   đô
Khói thở sông Hương sương mờ mịt
Mưa  từ  An  Cựu  xuống  Lăng  Cô.

Lê  Lợi  hai  hàng  cây  long  não,
Đắm mình tóc xỏa dưới cơn mưa
Tình  nhân  hẹn  hò,  mưa  ướt  áo
Nhắc  nhớ   về   em,  kỉ  niệm   xưa.

Lai láng những ngày Đông của Huế,
Dầm dề không ngớt những cơn mưa
Vài chiếc xích lô đường Nguyễn Huệ
Dập   dìu  qua   phố  lúc  người  thưa.

Vẻ  đẹp  Huế - Mưa trên tháp cổ :
Từ Đàm, Từ Hiếu...lịm trong mưa
Mưa vây kín tháp chùa Thiên Mụ,
Bên dưới con thuyền nhẹ lướt đưa.

Có gì đẹp bằng trời mưa Huế,
Ẻo lả  mà  duyên, tựa  nữ  sinh
Em khóc, áo dài bay quyện gió
Ướt át sao như một chuyện tình.

Huế mưa, lặp lại những phiến buồn
Kéo  dài   không  dứt   lệ   sầu  tuôn
Khác nhau tâm trạng người thương nhớ
Mưa   Huế   luôn   là   nỗi  vấn   vương.

Nghe  mưa  từ  Huế  khác  Sài gòn,
Mưa  cứ  âm  thầm  những  nỉ  non
Khúc  hát  năm  xưa  còn  đọng  lại,
Vọng buồn giai điệu Trịnh Công Sơn.

JB.Sĩ Trọng.

Những ngày tháng cuối năm 2018.

Nghĩ ra là đúng

Kinh tế, khoa học, xã hội, văn minh của Mỹ và Việt cùng đi như tên lửa, nhưng 2 chiều ngược nhau :

- Người Mỹ không thích người khác biết mình có tiền, người Việt thì tìm cách khoe của.

- Người Mỹ thả thú vào rừng, người Việt vào rừng bắt thú.

- Người Mỹ nói ít làm nhiều. Người Việt nói nhiều làm ít hoặc nói một đằng làm một nẻo.

- Người Mỹ khi ra nước ngoài thì tìm học cái hay. Người Việt thì tìm chỗ ăn chơi.

- Người Mỹ hôn nhau ngoài đường, đi tiểu trong toilet. Người Việt hôn nhau trong toilet, đi tiểu ngoài đường.

- Ở Mỹ, lễ tết sếp tặng quà cho nhân viên; ở Việt Nam, nhân viên tặng quà cho sếp.

- Người Mỹ ăn nhanh để đi làm, người Việt làm nhanh để đi ăn.

- Đàn ông Mỹ tan sở về nhà ngay; đàn ông Việt tan sở lê la quán nhậu.

- Người Mỹ yêu động vật, người Việt đấu trâu, đấu chó, chém lợn.

- Người Mỹ vừa dạo chơi vừa nhặt rác, người Việt vừa dạo chơi vừa xả rác ra đường.

- Người Mỹ đánh bắt hải sản thì thả mấy con nhỏ và con cái đang mang thai. Người Việt đánh bắt hải sản thì tóm toàn bộ không tha con nào hết.

-Người Mỹ rất giàu mà ăn ở tiệm không hết là gói mang về, người Việt giàu nghèo gì cũng luôn ra vẻ "sài sang"

- Người Mỹ va chạm nhau trên đường thì bắt tay xin lỗi, người Việt thì giơ nắm đấm ăn thua.

- Người Mỹ chủ nhật đem gia đình đi xa thành phố, người Việt thì đem cả nhà đến trung tâm thành phố.

- Mỹ nhà xa mặt đường thì đắt, Việt Nam nhà xa đường thì rẻ.

- Người Mỹ không uống rượu trước mặt trẻ em, người Việt uống rượu sai trẻ em đi mua thêm.

- Người Mỹ đến nhà hàng gọi ăn, uống vừa đủ. Người Việt sành điệu ăn uống phải bỏ lại nhiều (Người Mỹ bụng to hơn mắt, người Việt mắt to hơn bụng!)

- Yêu nhau người Mỹ hôn công khai, người Việt hôn trong bóng tối.

- Người Mỹ đến nhà thờ cầu nguyện cho yên bình, người Việt đến đền chùa để “hối lộ” và cướp phá.

- Người Mỹ đi du lịch thì mặc cốt sao thoải mái và khám phá văn hóa, người Việt đi du lịch thì mặc đẹp và chụp ảnh.

- Mỹ không thích hỏi tuổi, hỏi lương, người Việt là câu cửa miệng.

- Người Mỹ không bao giờ vứt rác sang nhà hàng xóm, người Việt không vứt được phải chịu.

- Người Mỹ không thích đàm đúm nói xấu cấp trên, người Việt như có gen di truyền.

-Người Mỹ ra đường đàn ông tay xách nách mang, đàn ông Việt ra đường toàn ông kễnh

- Người Mỹ sống thật không thích khoe mẽ, người Việt không khoe sợ người khác nghĩ mình nghèo...

- Người Mỹ mập ú mà sải bộ rất nhanh - người Việt nhỏ con mà chân bước chậm rề.

- Ở Mỹ chặt một cây thì trồng 3 cây, ở Việt Nam chặt hàng trăm cây nhưng không trồng cây nào.

- Ở Mỹ lên xe là chạy, ở Việt Nam lên xe là bóp còi.

- Người Mỹ nuôi con theo ý họ, người Việt nuôi con theo chỉ đạo của mẹ chồng.

- Người Mỹ bàn xong thì làm, người Việt bàn xong thì bàn tiếp!

- Người Việt bị chỉ trích thì nhảy dựng lên. Người Mỹ bị chỉ trích thì tranh luận.

- Người Mỹ muốn đến nhà ai thì gọi điện trước, người Việt cứ đến nhà không thấy thì gọi điện hỏi.

- Người Mỹ luôn hỏi ý kiến con trước mọi vấn đề, Người Việt coi con trẻ là không biết gì, phải nghe theo mình.

- Ở Mỹ học nhiều tiến sĩ ít, Việt Nam học ít tiến sĩ nhiều (theo đầu người).
 (Tổng hợp)

Nguồn : Người Mỹ - Người Việt

Đà Lạt yêu thầm

Tôi yêu Đà Lạt những hoàng hôn
Có nắng loang loang chiếu vệ đường
Thông hát  vi vu  quanh  triền núi,
Thác gào, tiếng suối gọi yêu thương.

Với   bao   kỉ   niệm   đã   lâu  rồi,
Tôi vẫn nặng lòng mãi không vơi
Đà  Lạt  thu  mình  trong  tịch  lặng,
Băng qua thung lũng, những ngọn đồi.

Tôi nhớ  quen quen  đóa  dã quỳ,
Nở vàng bên cạnh bước chân đi
Rung rinh chiếc lá màu phượng tím
Chúm  chím  môi  cười  nụ  hoa  li.

Một thoáng thần tiên giữa phố nhà
Dáng hồng mang đậm nét kiêu sa
Em  lên  phố  núi  nghiêng  tà  áo,
Quyện lấy mây trời bay thướt tha.

Anh đào khoe sắc đón mùa Xuân,
Đẫm ướt sương đêm vọng gió ngàn
Lành lạnh  hơi rừng  mờ mịt  khói,
Ru  hồn  trong  mắt  lệ  rưng  rưng...

Đâu đó quạnh hiu vẫn thấy còn,
Đồi Cù mườn mượt cỏ xanh non
Tôi  nghe  câu  hát  thơ  tình  tứ,
Đà  Lạt   rất  thầm   gợi   môi  hôn.

JB.Sĩ Trọng.

Làm từ thiện

TỪ THIỆN PHẬT GIÁO & CÔNG GIÁO
HỎI: Có người nói “Phật giáo làm từ thiện mạnh mẽ còn công giáo thì im lìm”. Công giáo có làm từ thiện không?
ĐÁP:
- Công giáo làm từ thiện cách âm thầm. Sự việc đó xuất phát từ lời dạy của Chúa Giê-su: “Khi bố thí thì đừng để tay trái biết việc tay phải làm” (Lời Chúa theo thánh Mát-thêu, đoạn 6, câu 3).
- Thống kê về các hoạt động bác ái Công Giáo trên toàn thế giới: 
Tính đến ngày 31 tháng 12 năm 2013, Giáo Hội điều hành 5.034 bệnh viện, hầu hết là ở châu Mỹ và châu Phi.
Bên cạnh đó còn có 16.627 trạm xá, chủ yếu là ở châu Phi, châu Mỹ và châu Á; 611 trung tâm chăm sóc người bệnh phong, chủ yếu là ở châu Á và châu Phi; 15.518 viện người già, hay những người bị bệnh kinh niên hoặc những người khuyết tật, chủ yếu ở châu Âu và Mỹ.
Giáo Hội cũng điều hành 9.770 trung tâm trẻ mồ côi, chủ yếu là ở châu Á; 12.082 nhà trẻ, chủ yếu là ở châu Á và châu Mỹ.
Ngoài ra, còn có 14.391 trung tâm tư vấn hôn nhân, chủ yếu là ở châu Mỹ và châu Âu. 3.896 trung tâm phục hồi chức năng xã hội và 38.256 các cơ sở bác ái xã hội khác. (Đặng Tự Do) Nguồn tin: vietcatholic
Lời bàn: Người đời thường đánh giá theo điều họ trông thấy. Tuy nhiên, ta đừng để bị cuốn hút bởi vẻ hào nhoáng bên ngoài, nhưng hãy hành động bằng cái tâm, bằng tấm lòng để việc bác ái từ thiện được lâu dài và mưu ích cho nhiều người.
Lm Mi Trầm

Sử khúc bi hùng số 4

Việt Nam chưa lãnh hội Tin Mừng,
Ngay cả đến thời có Quang Trung
Nguyễn Nhạc luôn tìm cách trấn áp
Khó bề rao giảng được Phúc âm(1).

Nguyễn Huệ ra đi quá bất ngờ,
Tin buồn rung chuyển cả Thành đô :
Không người chống đỡ Vương triều nữa
Giấc mộng trăm năm hóa điên rồ.

Giờ đây chỉ có giặc nội xâm,
Thế lực manh nha tháp lại gần
Nguyễn Ánh miền Nam đang chuẩn bị
Đưa quân đánh phá phía Tây Sơn.

Cùng có công lao khai mở đường,
Những ngày máu lửa giữa quê hương
Võ tướng anh tài Nguyễn Hữu Cảnh
Được phong làm Trấn thủ Bình Khương.

Đội quân Gia Định của lần này,
Tướng tài, tướng giỏi chịu ra tay
Di Nguy, Võ Tánh, Lê văn Duyệt...
Bao vị "anh hùng" khác nữa đây ?

Nguyễn Nhạc sai người về Phú Xuân
Để xin cầu cứu viện thêm quân
Không may gặp dịp vua Cảnh Thịnh,
Tham vọng bèn mưu "phản nội thần".

Thêm cảnh nồi da xáo thịt rồi !
Kinh thành đẫm lệ, xác hoa rơi
Anh em huyết tộc dành nhau ghế,
Tranh đoạt chức quyền muốn chiếm ngôi.

Thái Đức(2) trấn thủ được Quy Nhơn
Tiếp tục ra quân đánh trận dồn
Cánh quân Gia Định liền lui rút,
Quang Toản(3) gây sức ép nhiều hơn.

Nguyễn Nhạc uất ức chết nửa chừng,
Võ đài lịch sử gác sau lưng
Hai phe rõ rệt(4) tranh nhau chiếm,
Bộc lộ gia tăng máu kiêu hùng.

Quyết tâm đòi đất tổ Tây Sơn,
Quang Diệu không nguôi nỗi căm hờn
Võ Tánh trung thành luôn cố thủ,
Cuối cùng chấp nhận chết lửa rơm(5).

Trần Quang Diệu dưới quyền Quang Toản
Cùng Phạm Hưng vào thẳng Quy Nhơn
Quân Gia Định giữ thành Diên Khánh,
Nguyễn văn Thành tướng giỏi tài hơn.

Chiếm được thành Diên Khánh, đánh tràn
Bay về tới tận biển Nha Trang
Đưa quân tốc thổi ra Bình Định,
Dồn trú quân vào đất Quảng Nam.

Mộng đánh Quy Nhơn thẳng Bắc Hà,
Theo thuyền, Nguyễn Ánh chuyển ra xa
Công ơn ghi nhớ người mở cõi,
Làm một nên công, lợi nước nhà.

Đầm Thị Nại trời êm biển lặng,
Bỗng một ngày sóng gió nỗi lên
Một trận đánh gây nên chấn động
Tiếng hò reo, lửa cháy vang rền.

Nguyễn văn Thành dàn quân triền núi,
Bên dưới, thuyền bao bọc chung quanh
Rằm tháng Giêng, trăng lên vời vợi
Lửa hung tàn, gió thổi tốc nhanh.

Cả hai bên cân bằng lực lượng,
Võ Di Nguy pháo chắn bay đầu
Lê văn Duyệt lên thuyền chỉ hướng,
Khiến toàn quân quyết chiến lao sâu.

Quân Tây Sơn vô cùng quả cảm,
Các chiến thuyền chao đảo, ngả nghiêng
Lửa mồi lớn trúng thùng thuốc đạn,
Tiếng nổ gầm động địa kinh thiên.

Trận đánh oai hùng Đầm Thị Nại,
Tả quân Văn Duyệt : Mãi ghi danh
Công lao to lớn, vua hậu đải :
Ông làm Tổng trấn đất Sài Thành.

Đặng Đức Siêu tiếp tục tham mưu,
Quân Nguyễn Ánh tiến vào Thuận Hóa
Cửa Thuận An ngày đêm sóng vỗ,
Cọc đóng đều như thuở Ngô vương.

Kinh thành Huế đến giờ thất thủ,
Nét u buồn tựa phủ khăn tang
Quang Toản chạy mang theo tiền của
Mệt lả người, dừng tại Trấn Ninh.

Đẹp biết bao, mối tình chung thủy
Trên cuộc đời hiếm có xảy ra
Trần Quang Diệu gặp người vợ trẻ
Đang cầm quân bảo vệ sơn hà.

Ta bắt gặp anh hùng Nữ tướng,
Đánh xuất thần như một nam nhân
Ở vị trí quân thù tám hướng,
Vẫn hiên ngang khí phách hồng trần.

Bùi thị Xuân(6), ngàn năm ân nghĩa
Đất nước này không thể quên danh
Bà tuẫn tiết - Dưới triều vua Nguyễn
Bị thớt voi dày xéo hoành hành !(7)

Nguyễn   Ánh   lên   ngôi,   1802
Triều đại Gia Long khá lâu dài(8)
Biết cách mở đường ra hải ngoại
Có nhiều thiện cảm với Thừa sai.

Các đấng Thừa sai đến Việt Nam,
Mang theo tình Chúa rộng thênh thang
Phúc Âm khai sáng đời tăm tối,
Gỉai phóng dân mình bớt dị đoan.

Ta thử hỏi rằng một Gia Long,
Dưới Triều, binh lửa đã dẹp xong
Thù nhà nợ nước ai vay trả ?
Máu chảy đầu rơi chẳng thỏa lòng !

Chiến tranh như một sự cuồng ngông,
Thù trả, phạt hình quá dã man(9)
Kiếm đao, cây súng nền quân chủ
Đất nước Đại Nam nhuộm máu hồng.

Gia Long sai đào mồ Nguyễn Huệ
Lấy xương ra giã nát làm phân
Một vị vua tiểu nhân như thế,
Mà dương gian vẫn kính, tôn sùng !

Ông còn xử lăng trì Cảnh Thịnh,
Cùng anh em dòng họ nhà vua
Cho ngựa kéo phanh thây 4 mảnh
Để dân xem như một trò đùa !

Sử khúc bi hùng khùng hơn cả 
Vì đây : Cảnh xáo thịt nồi da !
Tây Sơn Nguyễn Huệ nay tan rã,
Để lại Gia Long bá sơn hà(10).

Cảm ơn chúa Nguyễn đã một thời,
Oanh liệt làm nên chuyện đổi ngôi
Cái ác bao đời không rửa được,
Đâu còn vẻ đẹp đọng gương soi ?(11).

CHÚ THÍCH :

(1) Nguyễn Nhạc đã ra lệnh bắt đạo, nội dung như sau: “Trẫm muốn tiêu diệt đạo Âu châu vì nó đã lan rộng trong nước. Ðó là một giáo phái không có tôn kính cha mẹ hay vua quan, đã phân phát một thứ thuốc độc để người ta tin theo. Ðạo này không tôn trọng các lệnh vua cũng chẳng tôn kính thần làng. Họ họp nhau suốt đêm cầu nguyện và nghe sách mà không hổ thẹn vì nam nữ ở chung với nhau như thế. Họ không tha thiết gì tài sản của cải. Bị trừng phạt mà họ cũng không hổ thẹn. Vì nhiều lẽ khác nhau, Trẫm ra lệnh phá hủy tất cả các nhà hội họp và kiểm kê những người theo đạo này. Người nào tới tuổi nhập ngũ phải xung vào lính, còn các người khác phải trừng trị nghiêm khắc để xoá tên đạo khả ố ấy ra khỏi quốc gia. Lệnh cho các quan phải kỹ lưỡng xem xét điều tra để bắt và dẫn giải tất cả các đạo trưởng Âu châu về Kinh Ðô trừng phạt. Năm thứ chín triều đại của ta, ngày 4-10” (2-11-1785 Dương Lịch).
Tin Ðức Cha Bá Ða lộc đem người Pháp đến giúp Nguyễn Ánh, làm vua Quang Trung nghi ngờ các vị thừa sai. Giữa năm 1790, nhiều tầu Âu Châu xuất hiện tại biển gần Qui Nhơn, các quan đề nghị với vua Quang Trung sai lính đến các làng Công Giáo bắt các vị Thừa sai. Vua Quang Trung cho phép với hai điều kiện là phải bắt trong vòng 6 ngày và không được quấy nhiễu người Công Giáo. Lính đến Dinh Cát, nơi trú của cha Longer và Labartette. Nhờ có người báo trước nên hai cha trốn kịp. Không bắt được các cha, quan quân đi lùng soát các nhà giáo dân làm cho nhiều người phải khốn khổ vì bị bắt để tra khảo chỗ ở của các cha.

(2) Thái Đức là niên hiệu của Nguyễn Nhạc, khi lên ngôi Hoàng đế ở Quy Nhơn.

(3) Quang Toản ( tức Nguyễn Quang Toản ) là vua Cảnh Thịnh, con của vua Quang Trung.

(4) Hai phe lúc này chính là Phú Xuân - Quang Toản và Gia Định - Nguyễn Ánh.

(5) Ngày 7-7-1801 Võ Tánh viết một bức thư cho Trần Quang Diệu xin tha chết cho quân sĩ trong thành. Việc tiếp theo, ông sai thuộc hạ lấy rơm chất dưới lầu bát giác rồi châm lửa đốt tự vẫn.
(6) Bùi thị Xuân : vợ Thái phó Trần Quang Diệu, là một Đô đốc của vương triều Tây Sơn.

(7) Nói về cái chết của Bùi thị Xuân, sử gia Phạm văn Sơn viết như sau : "Mẹ con Bùi thị Xuân, vua Gia Long rất căm thù, nên cũng dùng hình phạt dã man nhất.Nguyên nhân là Bà đã điều khiển binh sĩ đánh vào lũy Trấn Ninh hết sức kịch liệt, làm cho chúa Nguyễn và các tướng sĩ có phút phải thất thần, tưởng chừng nguy khốn."

(8) Gia Long trị vì từ năm 1802 đến khi qua đời năm 1820.

(9) Tài liệu của giáo sĩ De La Bissachère mô tả cách trả thù dã man của vua Gia Long với bà Bùi thị Xuân : "Đứa con gái trẻ của Bà. Một thớt voi từ từ tiến đến : Cô gái biến sắc rồi mặt trắng bệch như tờ giấy, nàng ngoảnh nhìn mẹ kêu thất thanh. Bà Xuân nghiêm mặt trách : Con phải chết anh dũng để xứng đáng là con của ta. Đến lượt Bà nhờ lớp vải ở bên trong quấn kín cơ thể, nên tránh khỏi sự lõa lồ. Và Bà rất bình thản bước lại trước đầu voi hét một tiếng thật lớn khiến voi giật mình lùi lại. Bọn lính phải vội vàng bắn hỏa pháo, đâm cây nhọn sau mông con vật để nó trở nên hung tợn, chạy bổ tới, giơ vòi quấn lấy Bà tung lên trời. 
Ngay sau khi chiếm lại Phú Xuân và trong khi vua Cảnh Thịnh của Tây Sơn đang còn làm chủ ở miền Bắc thì Nguyễn Vương đã cho “Phá hủy mộ giặc Tây Sơn Nguyễn Văn Huệ, bổ săng, phơi thây, bêu đầu ở chợ” (Thực lục I, tr.473).

Sau khi chiếm được Bắc Hà, bắt được trọn gói vua tôi, anh em vua Cảnh Thịnh, hoàn thành cuộc thống nhất đất nước từ Nam chí Bắc, vua Gia Long khải hoàn về kinh. Ngày Giáp Tuất tháng 11 năm Gia Long thứ 1 (7 tháng 11 Nhâm Tuất, 1/12/1802) vua đem tù binh ra làm lễ hiến phù ở Thái Miếu.Sau lễ, “sai Nguyễn Văn Khiêm là Đô thống chế dinh Túc trực, Nguyễn Đăng Hựu là Tham tri Hình bộ áp dẫn Nguyễn Quang Toản [vua Cảnh Thịnh] và em là Quang Duy, Quang Thiệu, Quang Bàn ra ngoài cửa thành, xử án lăng trì, cho 5 voi xé xác, đem hài cốt của Nguyễn Văn Nhạc và Nguyễn Văn Huệ giã nát rồi vất đi, còn xương đầu lâu của Nhạc, Huệ, Toản và mộc chủ [bài vị] của vợ chồng Huệ thì đều giam ở Nhà đồ Ngoại [Ngoại Đồ Gia, cơ quan chế tạo của triều đình, sau gọi là Võ Khố] (năm Minh Mệnh thứ 2 đổi giam vào ngục thất cấm cố mãi mãi). Còn đồ đảng là Trần Quang Diệu, Võ Văn Dũng đều xử trị hết phép, bêu đầu cho mọi người biết. Xuống chiếu bố cáo trong ngoài” (Thực lục I, tr.531).

(10) Vua Gia Long thống nhất bờ cõi, làm bá chủ sơn hà và nước VN từ nay thật sự có dáng hình chữ S.

(11) Mặc dù Tin Mừng Cứu độ đến trên đất Việt, nhưng  vua Gia Long vẫn chưa dũng cảm tiếp nhận; tuy nhiên, Ngài là vị vua mở đường cho các ảnh hưởng của người Pháp ở Việt Nam qua việc mời người Pháp giúp xây dựng các thành trì lớn, huấn luyện quân đội và khoan thứ cho việc truyền đạo Công giáo tại Việt Nam.Trên thực tế, vua Gia Long đã bênh vực đạo Công giáo mỗi khi có những rắc rối.Do thái độ này mà các quan lại vẫn còn kiêng nể người Công giáo. Hơn nữa, vua còn ban cho các Đức Cha và các Linh mục giấy phép tự do truyền đạo, những giấy phép này các Ngài giữ cho tới thời kỳ vua Minh Mạng bắt đạo. Tuy nhiên, vua Gia Long có cách trả thù quá tàn bạo và độc ác (như đã nêu ở chú thích 9 ), không đủ làm gương nhân đức sáng soi, khiến một số triều đại nối ngôi kế vị sau này vẫn còn ra những chiếu chỉ cấm đạo.

LỜI KẾT *

Hỡi đất nước, ngàn năm trôi quạnh quẽ
Trong mơ chiều nhìn lại thuở vàng son
Các  vua  chúa  đi  vào  giấc  ngủ  khỏe,
Còn  đàn con  thao thức nỗi  vuông tròn.

JB.Sĩ Trọng.

  P/S :* Với 4 số và Lời kết,"Sử khúc bi hùng" xin tạm khép lại tại đây, kính mong những ý kiến đóng góp phê bình và chia sẻ của quý độc giả. JB xin chân thành cảm ơn.

Trân trọng sự phức tạp của cuộc sống

 Honoring Life’s complexity

Trong một bài giảng mới đây, tôi có nêu lên việc Chúa Giêsu gây sốc về cả hai khả năng, khả năng vui hưởng trọn vẹn cuộc sống và khả năng buông bỏ chính cuộc sống đó.

Trong một buổi tiệc sang trọng, có một phụ nữ dùng dầu thơm lau chân Ngài với tất cả lòng thương mến, chủ nhà tỏ ra khó chịu nhưng Ngài nói cho ông biết, Ngài vui hưởng giây phút này mà không thấy có gì là tội, và Ngài cũng đã nói với họ, bí quyết sâu đậm nhất của đời sống là từ bỏ hoàn toàn trong sự tự hiến, không vương vấn ích kỷ nghĩ cho bản thân mình.

Sau bài giảng, một thanh niên đến gặp tôi và chất vấn về điểm đầu tiên: Làm sao Chúa Giêsu lại buông mình để hưởng thụ và hoan lạc như vậy? Tôi trả lời: Chính ở cái phần kia, phần năng lực từ bỏ đã làm cho Ngài làm được như vậy. Cả hai điều này dựa lẫn nhau, như hai chiếc cánh vậy. Chúa Giêsu có một năng lực đáng kinh ngạc để vui hưởng cuộc sống vì Ngài cũng mang trong mình một năng lực đáng kinh ngạc như vậy, từ bỏ chính đời sống đó. Và điều này cũng đúng với những khía cạnh khác trong đời sống và sứ vụ của Ngài: Chúa có thể lên án tội lỗi, nhưng lại thương tội nhân; cực kỳ chân tình với những người theo Ngài, nhưng cũng làm họ sốc khi thấy tình thương lớn lao Ngài dành cho những người không thuộc nhóm này; và Ngài có thể làm mọi chuyện với một mức độ tự do tối thượng mà chưa từng một ai có được, và Ngài hiểu Ngài không làm điều gì cho chính bản thân Ngài.

Và dạng phức tạp này, dạng năng lực kéo những thứ tương phản lại với nhau trong một áp lực lành mạnh, là một trong những dấu chỉ của sự cao cả vĩ đại. Các vĩ nhân làm đúng như vậy. Tôi xin đưa ra vài ví dụ:

...Các tác phẩm của Pierre Teilhard de Chardin tiếp tục gây cảm hứng theo kiểu phân chia này cũng vì một lẽ tương tự. Ông có năng lực để cùng lúc kéo lại với nhau hai tình yêu gần như đối nghịch nhau. Ông nói là ông được sinh ra với hai tình yêu nhạy cảm và không phai mờ được: Một tình yêu dành cho Thiên Chúa và nhận thức về một thế giới ngoài thế giới này mà ông chẳng bao giờ có thể phản bội, đồng thời ông cũng có một tình yêu ngang như thế dành cho thế giới vật chất với các vẻ đẹp và hiện thực của nó. Với ông, cả hai đều là những sự thể thực không chối bỏ, cả hai đều khiến ông kinh ngạc, và ông cố gắng để sống sao cho đừng phản bội bên nào, cho dù nó sẽ tạo ra áp lực trong đời sống của ông. Nhưng điều này lại mang lại cho tác phẩm của ông một chiều sâu hiếm có. Hầu hết các tác giả khác, thế tục hay tôn giáo, chỉ tôn trọng một trong hai cực này và phỉ báng cực kia.

...Thánh Augustine cũng cho chúng ta một ví dụ tương tự. Ngài viết hơn sáu ngàn trang bản thảo, trong những trang này, có những trang ngài đề cập đến những cảm xúc tiêu cực về tình dục, một kinh nghiệm đã giúp ngài trở lại; có những trang ngài nói đến những điều cốt lõi của hầu hết thần học chính thống phương Tây cho đến tận mười bảy thế kỷ sau. Ngài có thể chịu rất nhiều áp lực. Đáng buồn thay, chúng ta không được như ngài, thay vào đó chúng ta chỉ bốc và chọn cho mình những phần những mảnh suy tư của ngài để rồi làm tổn hại đến nhãn quan tổng thể của ngài.

Carlo Carretto, ngòi bút thiêng liêng người Ý vừa mới mất gần đây, cũng cho thấy ông có khả năng gắn kết những chân lý tưởng như đối nghịch nhau dưới áp lực. Thật hiếm khi được thấy trong cùng một con người kết hợp lòng mộ đạo với tinh thần bài đạo, trung thành mãnh liệt với giáo hội và phê phán giáo hội cũng mãnh liệt. Đối với ông, hai điều này dựa vào nhau. Mỗi một điều được lành mạnh là nhờ có điều kia hiện diện bên cạnh nó.

Những tư tưởng lớn và những con người vĩ đại trân trọng sự phức tạp một cách đúng đắn. Rõ ràng nhất là nơi Chúa Giêsu. Nơi Ngài là toàn bộ chân lý trong toàn bộ phức tạp của nó. Đáng tiếc thay, chúng ta, những môn đệ của Chúa Giêsu lại không xứng đáng với Ngài. Đó chính là lý do vì sao ngày nay lại có đến hàng trăm phái Kitô giáo khác nhau. Đó cũng là lý do vì sao có những phái tự do và bảo thủ cả trong giáo hội lẫn ngoài xã hội của chúng ta. Chúng ta cảm thấy dễ khi mang những những phần nho nhỏ của chân lý hơn là phải chịu áp lực để trung thành với toàn cảnh rộng lớn hơn của chân lý đó.

Nhưng sự đơn giản và trong sáng không phải lúc nào cũng là bạn hữu của chúng ta.

*

In a lecture recently, I made the point that Jesus shocked people equally in both his capacity to thoroughly enjoy his life and in his capacity to renounce it and give it up.

It was one and the same Jesus who, at a lavish supper with a woman at his feet bathing him in perfume and affection, could tell his uncomfortable hosts that he was thoroughly enjoying the moment without a trace of guilt and who could tell the same people that the deepest secret of life is to give it all up in self-sacrifice without a trace of thought for yourself.

After the lecture, a young man came up to me and questioned me about the first prong: How could Jesus give himself over to that kind of enjoyment and pleasure? My answer: Precisely because of the other part, his capacity to renounce. One relies on the other, like the two wings on an airplane. Jesus had a shocking capacity to enjoy life because he had an equally shocking capacity to give it up. That is also true of many other aspects of Jesus’ life and ministry: He could condemn sin, but love the sinner; be fiercely loyal to his own, even as he shocked them in his love of those outside their circle; and he could walk in the greatest freedom anyone has ever known, even as he acknowledged that he did nothing on his own.

And that kind of complexity, that kind of capacity to hold near opposites together in a healthy tension, is one of the marks of greatness. Great people do exactly that. Let me offer some examples:

...Pierre Teilhard de Chardin’s writings continue to inspire people across every type of divide for the same reason. He had the capacity to hold together, at one and the same time, two seemingly competing loves. He was born, he says, with two incurable loves and sensitivities: a love of God and a sense of the other world that he could never betray and an equal love for this physical world and its facticity and beauty. Both were undeniably real to him, both took his breath away, and he tried to live in a way so as to not betray either of them, despite the tension this created in his life. It gave his writings a rare depth. Most other writing, secular or religious, honors only one of those poles to the denigration of the other.

...St.Augustine offers another example. He wrote more than six thousand pages and, within those pages, he said things that have helped trigger anything from negative feelings about sex to forced religious conversions; but he also said things that laid the roots of most orthodox Western theology for the past seventeen hundred years. He was able to hold a lot of things in tension. Sadly, we are not his equal and instead pick and choose pieces of his thought to the detriment of his overall vision.

Carlo Carretto, the Italian spiritual writer who died recently, also stood out for his capacity to hold seemingly contrasting truths in tension. It is rare to see in the same person his particular combination of piety and iconoclasm, his fierce loyalty to the church and his strong criticism of it. For him, the two depended upon each other. One is healthy only because the other is also there.

Great minds and great persons properly honor complexity. Nowhere is this clearer than in Jesus. He carried all truth, in all its complexity. Unfortunately, we, his followers, are not up to the master. That’s why there hundreds of different Christian denominations today. That’s also why there are liberals and conservatives both in our churches and our society. We find it easier to carry smaller pieces of the truth than to carry the tension of being loyal to its bigger picture.

But simplicity and clarity aren’t always our friends. (Ronald Rolheiser)

Thương nhớ Mẹ (Bài 2)

Xa xăm câu hát tiếng hò,
Gợi thêm nỗi nhớ con đò năm xưa
Mẹ tôi đi sớm về trưa,
Gian nan vất vả khi vừa có tôi
Lớn lên lúc bước vào đời,
Tôi luôn xa Mẹ để rồi nhớ thương
Đêm ngày lòng dạ vấn vương
Tôi nhìn thấy Mẹ trên đường tôi đi
Mẹ mang đôi dép cũ sì,
Đôi chân Mẹ bỏng, chai lì quanh năm
Chiếu chăn, bao gối mẹ nằm
Chiếc giường ọp ẹp trăng rằm rọi theo
Mắt nhìn vẫn cứ trong veo,
Mà sao tôi thấy Mẹ nghèo xác xơ
Về chiều, tóc Mẹ bạc phơ
Nồi cơm Mẹ nấu khói mờ quyện bay 
Tuổi già Mẹ sống lất lay,
Cháo rau, manh áo... tự tay Mẹ làm
Bờ tre, giếng nước, quê làng
Niềm vui vắn vỏi, mênh mang nỗi sầu
Mẹ thường ra đứng ngõ sau,
Ngắm nhìn nải chuối, buồng cau trong vườn
Cây gầy, bóng ngã trên nương
Mẹ tôi ấp ủ tình thương con mình
Đời trai lạc bước lưu linh,
Tim tôi giữ mãi dáng hình Mẹ yêu
Dù cho nắng sớm, mưa chiều
Mẹ tôi trọn vẹn là Người tôi thương.

JB.Sĩ Trọng.